Aartsbisschop Siegeric

Een stukje geschiedenis voor de liefhebbers. Naast de overbekende Camino naar Santiago heeft ook deze route een stevige geschiedenis.

De Via Francigena is een oude pelgrimsroute die loopt van Canterbury (in het zuiden van Engeland) naar Rome, en doorkruist onderweg Frankrijk, Zwitserland en Italië. De route werd beschreven door een Engelse aartsbisschop Siegeric in het jaar 990. Wat? Kan een aartsbisschop alsnog een rolmodel voor me zijn. Waarom zou ik in zo iemands voetsporen willen treden? Ik vraag het me af. En het antwoord zal me eerlijk gezegd worst wezen. Alhoewel. Siegeric. Wie weet wat voor hippe vogel was hij wel in zijn tijd? Hij moet in ieder geval lef hebben gehad. Zo'n lange reis aanvatten in de vroege middeleeuwen. Te voet. Zonder bewegwijzering en zonder navigatiehulp. En dan nog heen en terug. Er waren navigatiemiddelen als de sterren, de stand van zon en maan, rivieren, bergen en kustlijnen. Maar de meest gebruikte navigatie verliep via vraaggesprekken met de lokale bevolking. Ik kan me inbeelden dat Siegeric ettelijke extra kilometers moet hebben afgelegd wegens die voortdurende onnauwkeurigheid. Vele dorpen en steden bestonden nog niet, de bevolking was veel kleiner en hun kennis van de wereld rondom hen was veel beperkter. Komt daar nog bij dat Siegeric volgens de overlevering naast Oud-Engels enkel Latijn en wat Frans sprak. Hoed af Siggie!

De naam "Via Francigena" betekent letterlijk "weg van de Franken". Dit verwijst naar de Frankische oorsprong van veel pelgrims die deze route gebruikten om Rome te bereiken. De stad Rome was in de middeleeuwen een belangrijk religieus centrum, en het bezoeken van de tombe van de apostel Petrus was voor veel gelovigen een belangrijk streven.

De oudste bekende beschrijving van Siegeric dateert uit het jaar 990. Als aartsbisschop van Canterbury legde hij toen de reis naar Rome af om zijn pallium (een speciale sjerp) van de paus te ontvangen. Op de terugweg hield hij een dagboek bij waarin hij de verschillende etappes en overnachtingslocaties noteerde. Dit dagboek is van onschatbare waarde geweest voor het reconstrueren van de oorspronkelijke route. Veel dank dus monseigneur Siegeric.

Anders dan klassieke GR-paden is dit pad dus niet ontworpen op basis van de mooiste, meest natuurrijke weg. Ze ontwijkt geen dorpen en steden, en wel in tegendeel. De route is doordrenkt van geschiedenis en cultuur. Net als Siegeric rijg je de historische steden, dorpen en kerken aan elkaar.

Ik kocht me deze week een wandelgids voor het traject tussen Lausanne en Lucca. In het Engels, want (nog) niet beschikbaar in het Nederlands. Wat zou het leuk geweest zijn om Siegerics geschrift mee te hebben als een soort omgekeerde leidraad. Siegeric beschreef zijn terugweg. Naar verluid beschreef hij vooral de kerken, kloosters en religieuze tekens. Dit document werd in juli 1985 ontdekt door de antropoloog Giovanni Caselli en het vormde de basis om een moderne pelgrimsweg naar Rome uit te zetten. Tot dan was de Via een soort wirwar van mogelijke paden naast elkaar met eindeloze variaties. Er was dan ook geen betrouwbare of uniforme bewegwijzering.
Pas in 2004 is de Via Francigena als belangrijke historische weg erkend door de Raad van Europa, en werd de enige echte hoofdroute op kaart uitgetekend.
Siegeric. Waar ben je toch mee begonnen kerel?
Het aantal wandelaars op de route zit de laatste jaren in stijgende lijn. Hoewel er geen officiële cijfers zijn en er geen aanmeldingsplicht is, schat men het aantal wandelaars op 40 tot 50.000 per jaar. Een zeer kleine minderheid start de tocht helemaal vanuit Canterbury. Het drukste segment ligt tussen Lucca en Rome doorheen het heuvelende landschap van Toscane en Lazio.
In 2022 werden 17.500 credentials verdeeld/verkocht. Dit is een soort pelgrims paspoort waarmee je je pelgrimage kan legitimeren. La Credenziale fungeert tegelijkertijd ook als stempelkaart. Echte pelgrims laten hun kaart op de etappeplaatsen afstempelen, meestal in de kerk of in het Ostello.Read more